«Oμάδα, για μένα, είναι ένας ζωντανός οργανισμός, που μεταμορφώνεται.»

Αργυρώ Χιώτη

Συνέντευξη: Γιώτα Δημητριάδη

Φωτογραφίες: George Alexandrakis Photography

Σου μιλάει ήρεμα, σταθερά, σχεδόν μεθοδικά, με αποφασιστικότητα και σιγουριά. Έχει την ευγένεια και την όρεξη να σου εξηγήσει το καθετί και να σε βάλει στο κλίμα.

Της λέω ότι, πέρα από την καλλιτεχνική της πορεία, αυτό που μου αρέσει σε εκείνη είναι που εμπνέει μια αύρα αισιοδοξίας :»Η αισιοδοξία δεν σημαίνει αφέλεια. Είναι μια πίστη, που μπορεί να ωθήσει σε κάτι άλλο, σε δράση αν μη τι άλλο. Η γκρίνια είναι συνυφασμένη με την παθητικότητα και δεν μου αρέσει», θα μου απαντήσει.

Χρησιμοποιεί πολύ συχνά τη λέξη «‘άνθρωπος», όχι καλλιτέχνης, όχι ηθοποιός, αλλά άνθρωπος.

Η Αργυρώ Χιώτη, η ψυχή των Vasistas, αναζητά γόνιμες συναντήσεις, εμπνέεται από διαφορετικά πράγματα κάθε φορά, ανατροφοδοτείται δουλεύοντας στο εξωτερικό και δεν είχε ποτέ ήρωες και πρότυπα. Ίσως επειδή πιστεύει τόσο στον άνθρωπο…


Οι ομάδες, όπως και τα κόμματα στην Ελλάδα, έχουν τάσεις διάσπασης. Οι Vasistas, έχουν καταφέρει να μείνουν ενωμένοι και να επιτυγχάνουν και σημαντικές καλλιτεχνικές συνεργασίες όλα αυτά τα χρόνια. Ποια θεωρείτε ότι είναι τα απαραίτητα στοιχεία για να κρατηθεί μια ομάδα ενωμένη;

Το μαζί, για μένα, έχει να κάνει με την πίστη στο καλύτερο του άλλου. Πάντα έτσι προέκυπταν και οι συνεργασίες από το ανθρώπινο και όχι από άλλες ικανότητες, όπως οι τεχνικές ή ο καλός ηθοποιός-που είναι πολύ σχετικό το τι σημαίνει-ή οτιδήποτε άλλο. Με το ανθρώπινο εννοώ συναντήσεις, που ήταν γόνιμες. Οι άνθρωποι, που είναι και παραμένουν στην ομάδα ή μπαίνουν ως νέα μέλη, είναι άνθρωποι που με γοητεύουν, τους θαυμάζω, έχω να μάθω πράγματα και μπορώ να συνδημιουργήσω. Αντίστοιχα, το ίδιο συμβαίνει και μ’ εκείνους, κάτι τους ελκύει. Μ’ αποτέλεσμα η συνάντηση να γίνεται γόνιμη.

Να ξεκαθαρίσω ότι Vasistas δεν σημαίνει ομάδα, όπως Blitz, για παράδειγμα. Δεν είμαστε τρεις, οι οποίοι είμαστε από την αρχή με τον ίδιο τρόπο, με τον ίδιο ρόλο, με την ίδια συνεργασία. Μεταμορφώνεται η ομάδα. Κάποια μέλη έχουν μείνει από τότε, όπως είναι ο Ευθύμης Θέου, που είναι συνεργάτης από το 2007, σ’ όλες τις παραγωγές και άλλοι μπορούν να κάνουν και άλλα πράγματα, όπως η Ariane Labed, αλλά να επανέρχονται συνέχεια ή να είναι κοντά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι στη σκηνή, σε κάθε παράσταση. Κάποιοι άνθρωποι έχουν αποχωρήσει, κάποιοι έχουν έρθει. Υπάρχει, όμως, μια σταθερότητα σ’ όλες τις συνεργασίες. Μέχρι η ζωή να δείξει κάτι διαφορετικό. Η ομάδα, για μένα, είναι ένας ζωντανός οργανισμός, που μεταμορφώνεται. Ποτέ δεν υπήρξε σαν στόχος «Το μαζί και ό,τι και αν γίνει» ή «Μαζί και ακόμα και αν δεν έχουμε τίποτα να πούμε» με τον όποιο συνεργάτη. Γιατί θεωρώ ότι και οι σχέσεις κάνουν έναν κύκλο και ολοκληρώνονται και μετά πρέπει να περάσουν σε μια άλλη σφαίρα.

Από που πιάνεστε κάθε φορά για να ξεκινήσετε μια σκηνοθεσία;

Είναι διαφορετικό κάθε φορά. Κάποιες φορές έχουμε ξεκινήσει από μια ιδέα που προήλθε από μια εικόνα ή από μια ανάγκη, που είναι πάντοτε συνυφασμένες μ’ αυτό που ζούμε τώρα. Σ’ ένα επίπεδο, όμως,που δεν είναι ποτέ ανεκδοτολογικό. Εννοώ πως δεν μ’ ενδιαφέρει ο σχολιασμός της πραγματικότητας, μέσα από το θέατρο. Δεν το κάνουμε ποτέ στη δουλειά. Έχω ανάγκη να βλέπω τα πράγματα σε μια απόσταση από την πραγματικότητα.
Άλλοτε, λοιπόν, είναι έτσι μια εικόνα ή μια ιδέα. Λέω ένα παράδειγμα, η «φοβία». Είχαμε πει κάποια στιγμή να ασχοληθούμε με τις φοβίες και φτιάξαμε το «Phobia», σιγά- σιγά. Αυτό σημαίνει ότι αρχίσαμε να ψάχνουμε υλικά και να κάνουμε αυτό που λέμε μια μεταμοντέρνα παράσταση, ξεκινώντας από το μηδέν. Άλλες φορές είναι σαφώς ένα κείμενο, όπως η τελευταία μας δουλειά,»Τα Αίματα». Βέβαια ακόμα και εκεί, επειδή από το μηδέν του κειμένου συνεργαζόμασταν με τον Ευθύμη Φιλίππου, ξεκινήσαμε με κάποια ζητήματα, όπως η ιδέα των επιστολών ή της πληγής που δεν κλείνει. Πρώτα έγραψε και μετά δουλέψαμε πάνω στο έργο. Αφορμές είναι πάντα τα πράγματα.

Τι σας κάνει να αποφασίσετε αν θα συμμετέχετε και ως ηθοποιός σε μια παράσταση της ομάδας ή αν θα δουλέψετε μόνο από την καρέκλα του σκηνοθέτη;

Μέχρι και το «Spectacle» μπορούσα να είμαι επί σκηνής. Επειδή ήταν μικρότερος ο αριθμός των ανθρώπων και κάπως πιο σταθεροί οι συνεργάτες, δηλαδή ήμασταν τέσσερις ή πέντε. Βέβαια, ποτέ δεν είχα την ευχέρεια να είμαι στη σκηνή ισότιμα με τους άλλους. Ήμουν, αλλά πάντα είχα έναν ρόλο, ή του τεχνικού ή του μουσικού ή κάποιου πυλώνα που μπορεί να κάνει κάτι σταθερό και συγκεκριμένο, που σημαίνει ότι είχα τη δυνατότητα να είμαι έξω σ’ όλες τις πρόβες και να μπαίνω και να βγαίνω, όποτε θέλω. Στο «Domino» και στα «Αίματα» δεν μπορούσε να συμβεί πλέον αυτό. Γιατί ήταν πολύ περισσότερος ο κόσμος που είχα να διαχειριστώ στη σκηνή και υπήρχαν άλλες τεχνικές και πρακτικές δυσκολίες.

Η ομάδα απαρτίζεται και από ανθρώπους διαφορετικών εθνικοτήτων (Γαλλία- Μεξικό) και δίνετε παραστάσεις και στο εξωτερικό. Βγαίνοντας, λοιπόν, από την ελληνική εσωστρέφεια, πώς βλέπετε το ελληνικό θέατρο;

Πια δεν είμαστε διαφορετικών εθνικοτήτων, για πρακτικούς λόγους. Η Naima Carbajal, που είναι η τρίτη που είχαμε ιδρύσει την ομάδα είναι στο Μεξικό. Θα θέλαμε πάρα πολύ να συνεχίσουμε τη συνεργασία, αλλά είναι έως αδύνατον να βγει βίζα καλλιτέχνη για μια Μεξικάνα ηθοποιό, για να είναι στην Ελλάδα και να εργάζεται νόμιμα. Η Ariane Labed παραμένει συνεργάτης, αλλά πηγαινοέρχεται, γιατί κάνει πολλές ταινίες το τελευταίο διάστημα. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι υπόλοιποι, αυτήν τη στιγμή, είμαστε Έλληνες. Έχουμε, όμως κρατήσει δεσμούς συγκεκριμένους και σταθερούς, κυρίως με τη Γαλλία και πιο συγκεκριμένα με τη Μασσαλία.

Το εξωτερικό για μένα είναι απόλυτη ανάγκη. Πρώτον,για λόγους βιοπορισμού. Θεωρώ ότι τα ταξίδια για όλους τους ηθοποιούς της ομάδας, και για μένα, είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε. Ο άλλος λόγος είναι ότι, εάν μείνω για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ελληνική πραγματικότητα, πνίγομαι, συρρικνώνομαι. Δεν έχω τις αντοχές να παραμένω ενεργή και αισιόδοξη. Είναι και προσωπική ανάγκη να φεύγω.

Στο ελληνικό θέατρο βλέπω πως υπάρχουν τα πάντα, μια πληθώρα θεαμάτων.Είναι μια ανάγκη των ανθρώπων και να δημιουργήσουν και να συσπειρωθούν και να δοκιμάσουν και να δοκιμαστούν. Θεωρώ ότι είναι αναγκαίο και πρέπει να γίνεται, είναι και αυτό μια πολιτική πράξη είναι η δράση μας.

Το «Domino» θα το ξαναδούμε φέτος στο θέατρο «Ροές «. Πώς είναι να επανέρχεστε σε μια δουλειά; Τη βλέπετε από νέα βάση;

Ναι, πάντα. Ιδιαίτερα το «Domino», που έχει αυτή την ιδιαιτερότητα να μπαίνουν νέοι άνθρωποι. Κάθε φορά που ταξιδεύαμε, δουλεύαμε με πέντε ή δέκα νέα άτομα, συνήθως ερασιτέχνες, τα οποία εντάσσαμε στην παράσταση. Επειδή είναι μια πολύ συγκεκριμένη χορογραφία, την οποία διασφαλίζουν οι ηθοποιοί των Vasistas, δεν ξεχωρίζεις ποιος είναι ο παλιός και ποιος ο καινούργιος. Αυτή η εισχώρηση νέων ανθρώπων μετακινούσε την παράσταση εκ των πραγμάτων. Παρόλο που είναι φοβερά δομημένη η συγκεκριμένη χορογραφία. Οπότε λειτουργεί αυτή η παράσταση και σαν ένα ντόμινο στην πραγματικότητα, σε χώρους, σε τόπους και σε ανθρώπους. Ωριμάζει η παράσταση με τον καιρό και στην Αθήνα, από όπου ξεκίνησε, την είχαμε παίξει ελάχιστα.

Τον Ιούνιο σκηνοθετήσατε τη μεγάλη συναυλία του Γιάννη Κότσιρα για τα είκοσι χρόνια του στο τραγούδι, που πραγματοποιήθηκε στο Ηρώδειο. Πώς ήταν αυτή η διαφορετική εμπειρία;

Ήταν κάτι τελείως καινούριο για μένα. Ήταν μια σκηνοθετική επιμέλεια περισσότερο, παρά σκηνοθεσία, γιατί μιλάμε για συναυλία. Θέλαμε με τον Γιάννη Κότσιρα να είναι κάτι εξαιρετικά απλό, άμεσο και ανθρωποκεντρικό, που να αναδεικνύει αυτή την ιδιαίτερη και προσωπική στιγμή, τη συνάντηση με το κοινό του. Ήταν μια ωραία και διαφορετική εμπειρία και θα το ξαναέκανα ευχαρίστως.

Ο κινηματογράφος σας γοητεύει εξίσου; Έχετε φιλοδοξίες να κάνετε, ίσως, και κάποια ταινία στο μέλλον;

Με γοητεύει σαν θεατή. Δεν έχω ιδέα από τα τεχνικά ζητήματα, δεν έχω ασχοληθεί ποτέ, για να μπορέσω να γυρίσω ταινία.

Ούτε ως ηθοποιός;

Ως ηθοποιό, νομίζω, δεν με παίρνουνε πια, για να παίξω…(γέλια) Έχω περάσει στη συνείδηση όλων ως σκηνοθέτης. Αν και για μένα το να παίζω είναι σαν ένα διάλειμμα. Το να αφήνομαι στα χέρια ή στο βλέμμα κάποιου άλλου ανθρώπου είναι ευαγγέλιο.

Σε ποια ηλικία ανακαλύψατε το θέατρο;

Μπήκα πολύ νωρίς στην σχολή, του «Εμπρός», στα δεκαοχτώ μου. Οπότε από εκεί ξεκίνησε και δεν βγήκα ποτέ μετά… Πάντα βρισκόμουν σε μια κρίση, τη γνωστή που βρίσκονται όλοι οι ηθοποιοί στην Ελλάδα, και εγώ επειδή τίποτα δεν μου αρκούσε. Επειδή δεν ήξερα τι θέλω να κάνω. Επειδή μου ήταν αδιανόητο να πηγαίνω σε οντισιόν. Δεν μπορώ να μπω σε τέτοιου είδους ανταγωνισμό, είναι έξω από τη φύση μου… Ξεκίνησα, αναγκαστικά αναζητώντας διαφυγές, τρόπους και δυνατότητες. Έτσι έφυγα στη Γαλλία, πήγα στο πανεπιστήμιο και μετά ξεκίνησε όλη η πορεία με την ομάδα.

Ποια ήταν η πρώτη σας παράσταση;

Ήταν στη σχολή η «Αγγέλα» του Σεβαστίκογλου, που είχε κάνει τότε ο Μπαντής στη σχολή με τα παιδιά, που είχαν τελειώσει την προηγούμενη φουρνιά και είχε πάρει και κάποια μικράκια. Τότε ήμασταν εμείς πρώτο έτος, βοηθούσαμε και κάναμε και μερικές σκηνές χορού.

Στην εφηβεία, ποιοι ήταν οι ήρωές σας;

Νομίζω, δεν είχα ποτέ ήρωες και πρότυπα και αρνιόμουν πάντα να μπαίνω σε ομάδες ή κατηγορίες. Δεν ήθελα να ανήκω πουθενά. Ακόμα και στη δουλειά μας, οποιαδήποτε ταύτιση με οποιοδήποτε καλλιτέχνη δεν μου άρεσε. Αντιστεκόμουν σ’ αυτό.
Τώρα έχουν αρχίσει και με γοητεύουν βιογραφίες ανθρώπων. Εννοώ μελετάω τις πορείες κάποιων ανθρώπων, «Πώς έφτασαν;», «Τι έκαναν;»,»Πώς έζησαν;», «Τι έγραψαν;» κ.τ.λ.

Αν υποθέσουμε ότι αύριο το πρωί ξυπνάτε και ο κόσμος έχει ταρακουνηθεί και λειτουργεί καλύτερα. Ποια θα ήταν η πρώτη αλλαγή που θα θέλατε να αντιληφθείτε γύρω σας;

Δύσκολη ερώτηση… Νομίζω να ήμασταν όλοι λίγο περισσότερο φωτισμένοι. Ο νους μας να μπορούσε να διακρίνει πιο καθαρά τα σημαντικά από τα ασήμαντα.

Παραστάσεις των Vasistas μπορούμε να παρακολουθήσουμε:

  • 28 &29 Σεπτεμβρίου: «Αίματα» στα Δημήτρια στη Θεσσαλονίκη.
  • 9 Οκτωβρίου: «Domino»στο Abbaye de Noirlac, region Centre, Γαλλία.
  • Από 16 Οκτωβρίου κάθε Παρασκευή/Σάββατο/Κυριακή για λίγες παραστάσεις:
    «Domino» στο θέατρο Ροές, Αθήνα.
  • 29 Ιανουαρίου: «Αίματα» στο θέατρο jeu de paume στην Aix en Provence (festival Parallele),Γαλλία.
  • 2 Φεβρουάριου & 6 Φεβρουάριου αντίστοιχα: «Αίματα» & «Domino» στην Comedie de Reims, Γαλλία